Cẩm nang Giáo Luật Thực Dụng : Mục Lục

TẬP BỐN: NHIỆM VỤ THÁNH HÓA CỦA GIÁO Hội

CHƯƠNG VII : BÍ TÍCH HÔN PHỐI

216.- CHUẨN BỊ MỤC VỤ.

"Các chủ chăn có bổn phận phải lo cho cộng đoàn của mình, biết trợ giúp các tín hữu bảo toàn bậc sống hôn nhân theo tinh thần Kitô Giáo, thăng tiến bậc sống hôn nhân trên đường trọn lành.". (Can.1063).

Gia đình là phần tử sống động căn bản trong cơ cấu tổ chức xã Hội. Xứ đạo sẽ ra sao tùy thuộc vào đời sống của các gia đình: Các gia đình sống Đức tin mạnh mẽ hợp thành một xứ đạo tốt; các gia đình khô khan, thờ ơ không thể kết hợp thành một xứ đạo sống động được. Cha sở là người đầu tiên có trách nhiệm trong lãnh vực thiêng liêng này, ngài có bổn phận khuyến khích cộng đoàn xứ đạo chăm lo săn sóc đời sống từng gia đình để mọi gia đình đều có một đời sống thánh thiện.

1. "Bằng việc rao giảng, huấn luyện giáo lý thích hợp cho mọi giới, kể cả việc xử dụng các phương tiện truyền thông xã hội, ngõ hầu các tín hữu được giáo dục về ý nghĩa của hôn nhân Kitô Giáo, về nghĩa vụ vợ chồng và về nghĩa vụ của các cha mẹ Công Giáo.". (Can. 1063,1)

Cha sở trong một họ đạo, đầu tiên phải có bổn phận rao giảng (xem c.768,2; c.769; c.772,2); huấn luyện giáo lý (xem cc.776-778). Vì giáo dân trong một họ đạo không có cùng một trình độ và cùng một lứa tuổi; do đó, khi huấn giảng về hôn phối các Cha sở phải khôn ngoan phân biệt tùy theo khả năng và tuổi tác.

Ba yếu tố về hôn phối Công Giáo cần được đề cập khi huấn giảng về hôn phối: Ý nghĩa của hôn nhân Kitô Giáo; Nghĩa vụ vợ chồng và bổn phận của cha mẹ Công Giáo.

2. "Bằng việc chuẩn bị riêng cho những người sắp kết hôn, sửa soạn cho đôi bạn lãnh nhận sự thánh thiện và những bổn phận của bậc sống mới.". (Can 1063,2)

Việc chuẩn bị hôn phối tùy thuộc vào trình độ hiểu biết về giáo lý đạo Công Giáo của đôi bạn, các Cha Sở nên lưu ý về điều này; nếu cần, phải giúp cho đôi bạn hiểu biết thêm về giáo lý trước khi cử hành hôn phối. Có nhiều những đôi hôn phối không biết gì về những điều giáo lý liên hệ đến ý nghĩa của hôn nhân Kitô giáo; gặp những trường hợp này, các Cha Sở không nên liều lĩnh thu xếp cho họ thực hiện Bí Tích Hôn Phối.

"Những người Công Giáo chưa lãnh nhận Bí Tích Thêm Sức phải lãnh nhận Bí Tích ấy trước khi kết hôn, nếu có thể được và không có những khó khăn trầm trọng.

Để việc cử hành Bí Tích Hôn Phối được dồi dào công hiệu, hết sức khuyên nhủ các đôi bạn nên lãnh nhận Bí Tích Giải Tội và Bí Tích Thánh Thể.". (Can.1065).

Thánh Bộ phụ trách huấn luyện về các Bí Tích (The Congregation for the discipline of the Sacraments) ban cho các Cha Sở năng quyền được ban Bí Tích Thêm Sức trong những trường hợp trên. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian thử nghiệm từ 11/6/1973 đến 7/7/1977.

Có nhiều nơi, Đức Giám Mục địa phận ủy quyền thường xuyên cho các Cha Sở năng quyền này.(Năng quyền còn hiệu lực hay không, phải tìm hiểu thêm luật địa phương.).

3. "Bằng việc cử hành phụng vụ hôn phối cách chu đáo, làm sáng tỏ rằng đôi bạn trở thành dấu chỉ, tham dự vào mầu nhiệm hợp nhất và tình yêu phong phú giữa Chúa Kitô và Giáo Hội.". (Can.1063,3).

Trong nghi thức phụng vụ hôn phối, phải làm sao giúp đôi bạn cảm nhận được mầu nhiệm ẩn tàng trong Bí Tích: Mầu nhiệm kết hiệp giữa Chúa Kitô và Giáo Hội. Phải giúp họ ý thức và sống kết hiệp trong tình yêu này.

Việc cử hành long trọng bề ngoài của hôn nhân Công Giáo được kể là thứ yếu. Thường vì đôi bạn quá để ý đến bề ngoài mà quên đi mất phần quan trọng khi chuẩn bị hôn phối. Cha Sở có nhiệm vụ nhắc nhở và lưu ý họ.

4. "Bằng sự giúp đỡ cho đôi bạn sống trung thành với giao ước vợ chồng, để mỗi ngày họ thêm thánh thiện và hoàn hảo hơn trong đời sống gia đình.". (Can.1063,4).

Bổn phận của Cha sở là làm sao cho việc cử hành hôn phối của đôi bạn được thành sự và hợp luật, nhưng không phải chỉ có thế. Đôi bạn bắt đầu một đời sống mới, họ xây dựng một gia đình, hình ảnh của Giáo Hội và là nơi Chúa hiện diện, tình trạng thánh thiện hay thờ ơ của gia đình mới này tùy thuộc nhiều vào sự hăng hái, săn sóc của Cha Sở bằng những phương thế như trợ giúp họ, sau khi đã cử hành hôn lễ, vượt qua những khó khăn, khuyến khích họ chu toàn bổn phận và trách nhiệm của từng vai trò trong đời sống gia đình.

217.- HÔN PHỐI THÀNH SỰ, HỢP PHÁP.

"Trước khi cử hành Bí Tích Hôn Phối, phải chắc chắn không có gì ngăn trở việc cử hành cho được hữu hiệu và hợp pháp.". (Can.1066).

Một đôi hôn phối khi cử hành hôn lễ phải đạt được hai yếu tố này. Vị chủ sự có trách nhiệm điều tra và xác định chắc chắn không một ngăn trở nào hiện hữu ảnh hưởng đến việc thành sự và hợp pháp của việc cử hành hôn phối. Việc xác định phải chắc chắn không vương nghi ngờ. Hai cách trả lời sau đây của vị chủ sự cần được lưu ý :

1. "Tôi không thấy có gì ngăn trở việc thành sự và hợp pháp trong việc cử hành hôn lễ của đôi hôn phối này.".

2. "Tôi chắc chắn không có gì ngăn trở việc thành sự và hợp pháp của việc cử hành hôn lễ của đôi hôn phối này.".

Câu trả lời thứ nhất thiếu tính cách luật pháp (tiêu cực). luật đòi phải có một xác định chắc chắn như trong câu trả lời thứ hai (tích cực).

Bốn năm sau ngày ban hành Bộ luật 1917, điều luật 1019 (CIC. 1019) đã được Thánh Bộ các Bí Tích chú giải như sau: "Bản Quyền địa phương phải lưu ý các Cha sở rằng không được xức tiến việc cử hành hôn lễ, với lý do để tránh gương mù, cho những người đã một lần kết hôn, dù lần hôn lễ đó được phỏng đoán rằng dường như vô hiệu, cho đến khi biết chắc chắn được rằng hai người, hay một trong hai người đã kết hôn, đã được luật pháp tuyên cáo sự thong dong từ lần hôn phối trước..".

Việc đã một lần kết hôn, tiêu hủy hoàn toàn khả năng kết hôn sau đó. Ngay cả trong lúc nguy tử, trong khi các ngăn trở hôn phối khác có thể được miễn chuẩn, ngăn trở đã kết hôn vẫn bị ràng buộc. (xem c.1085; số 238)

Người chứng hôn sẽ hành động bất hợp pháp, nếu chính họ không chắc chắn về tình trạng thong dong của hai người kết hôn theo qui định của Giáo luật. (xem c.1114).

Ngày 14/6/1941, Thánh Bộ các Bí Tích tuyên cáo rằng, việc phải điều tra chắc chắn về tình trạng thong dong của đôi bạn là một đòi hỏi nghiêm trọng (sub gravi) và cần thiết.

218.- KHẢO HẠCH VÀ RAO HÔN PHỐI.

"Hội Đồng Giám Mục phải ra những quy luật về việc khảo hạch đôi bạn, việc rao hôn phối và về những phương thế tùy tiện khác để hoàn tất công việc điều tra phải có trước khi kết hôn. Sau khi tuân hành kỹ lưỡng những điều đó. Cha Sở mới có thể tiến hành việc chứng giám hôn phối.". (Can.1067).

Thường thường, Hội Đồng Giám Mục địa phương có những qui định rõ ràng về vấn đề này trong luật địa phương.

219.- BÁO CÁO NGĂN TRỞ

"Mọi tín hữu có bổn phận phải báo lên Cha Sở hay Bản Quyền sở tại, trước khi cử hành hôn phối, những ngăn trở mà họ biết được. (Can.1069).

Luật không trao hoàn toàn trách nhiệm cho Cha Sở hay vị chủ sự, nhưng buộc mọi tín hữu khác, trong vai trò thành phần của Cộng đồng Giáo Hội, phải chia sẻ trách nhiệm trong việc lên tiếng về những ngăn trở hôn phối họ có thể biết được ở tòa ngoài.

Trong những trường hợp được báo cáo, Cha Sở hay vị chủ sự phải khôn ngoan giữ kín đáo danh tánh người đã báo cáo, trừ những hoàn cảnh đặc biệt nào khác hơn.

220.- BẢN QUYỀN SỞ TẠI.

Danh từ Bản Quyền sở tại được luật qui định như sau:

. Các Đức Giám Mục Địa Phận. (Episcopis Dioecesanis).

. Các Giám Chức tòng thổ. (Praelatura territorialis).

. Các Đan Viện Phụ tòng thổ. (Abbatia territorialis).

. Các Đại Diện Tông Tòa. (Vicariatus Apostolicus).

. Các Phủ Doãn Tông Tòa. (Praefectura Apostolica).

. Các Giám Quản Tông Tòa. (Administratio Apostolica).

. Các Cha Chính Địa Phận. (Vicariis Generalibus).

. Các Đại Diện Giám Mục. (Vicariis Episcopalibus).

Những trường hợp nguy tử khẩn cấp (xem số 231), năng quyền miễn chuẩn ngăn trở hôn phối được trao thành thường quyền cho các Bản Quyền sở tại, dù những ngăn trở ấy còn kín hay đã trở thành công khai, trừ một ngăn trở duy nhất được dành lại cho Đức Thánh Cha là ngăn trở Chức Linh mục.

Với Năng quyền này, Bản Quyền sở tại có quyền miễn chuẩn những ngăn trở hôn phối cho các tín hữu thuộc địa phận, dù đang sống trong địa phận hay ở một nơi khác và ngay cả cho những người không thuộc địa phận nhưng đang cư trứ trong lãnh thổ thuộc quyền.

Tuy nhiên Bản Quyền sở tại dù trong trường hợp nguy tử khẩn cấp cũng không có quyền miễn chuẩn các ngăn trở theo luật tự nhiên như thiếu sự ưng thuận, họ hàng trực hệ v.v...

221.- TRƯỜNG HỢP NGUY TỬ. (Periculo Mortis).

"Trong trường hợp nguy tử, nếu không thể thu thập được những bằng chứng khác, và miễn là không có dấu chỉ nào trái ngược, chỉ cần đôi bạn cam kết với lời thề, nếu thấy cần, rằng mình đã được rửa tội và không vướng mắc ngăn trở.". (Can.1068).

Cần lưu ý ở đây: " nếu không thể thu thập được những bằng chứng khác, và miễn là không có dấu chỉ nào trái ngược.". Nguy tử qui định ở đây khác với nguy tử trong những trường hợp khẩn cấp. (xem số 231).

222.- ĐIỀU TRA HÔN PHỐI.

"Nếu những người xúc tiến việc điều tra không phải là Cha sở có thẩm quyền chứng hôn, họ phải thông báo cho Cha sở biết kết quả, càng sớm càng tốt bằng một văn kiện chính thức.". (Can.1070).

223.- CẤM CỬ HÀNH HÔN PHỐI .

"Trừ trường hợp cần thiết, nếu không có phép của Bản Quyền sở tại không ai được chứng hôn cho:

1. Hôn phối của những người vô gia cư;

2. Hôn phối nào không thể được nhìn nhận hay cử hành theo dân luật;

3. Hôn phối của những người còn bị ràng buộc bởi những nghĩa vụ tự nhiên, phát sinh do một sự phối hợp trước đó, đối với người phối ngẫu và đối với con cái.

4. Hôn phối của những người đã công khai bỏ Đức Tin Công Giáo;

5. Hôn phối của những người đang bị án vạ;

6. Hôn phối qua đại diện đề cập nơi điều 1105.

Bản Quyền sở tại không được cho phép chứng giám hôn phối của những người đã công khai chối bỏ Đức Tin Công Giáo, nếu không giữ những qui luật đề cập nơi điều luật 1125 với những thích nghi cần thiết." (Can. 1071).

Điều luật 1071 chính là bảng liệt kê những trường hợp hôn phối khi cử hành có những nguy cơ cản trở về việc thành sự và hợp luật. Thành thử, nếu không phải trong trường hợp cần thiết, Cha sở không nên xức tiến việc chứng hôn nếu không có phép của Bản Quyền sở tại. (xem số 220)

224.- VỊ THÀNH NIÊN.

"Các chủ chăn nên giãn việc cử hành hôn phối của những bạn trẻ chưa tới tuổi, dù phong tục địa phương đã chấp nhận cho họ kết hôn.". (Can.1072).

Với những nguy cơ chưa trưởng thành về thể lý và tâm lý, các bạn trẻ nông nổi khi quyết định lập gia đình.

Có những trường hợp họ đã trưởng thành về thể lý (có thể có con cái và trở thành cha, thành mẹ), nhưng chưa thực sự trưởng thành về tâm lý trong trách nhiệm và bổn phận làm chồng, làm vợ và giáo dục con cái.

Các chủ chăn trong các địa phương với những phong tục tảo hôn như thế, nên khuyên nhủ và giáo dục các bạn trẻ cũng như cha mẹ của họ ý thức hơn về hôn nhân Kitô Giáo.