Cẩm nang Giáo Luật Thực Dụng : Mục Lục

TẬP BỐN: NHIỆM VỤ THÁNH HÓA CỦA GIÁO Hội

PHẦN MỘT CÁC BÍ TÍCH

101.- NHIỆM VỤ THÁNH HÓA CỦA GIÁO HỘI .

Trước kia, trong Bộ Giáo Luật cũ năm 1917, các qui Luật về phụng vụ được xếp đặt trong tập III, dưới tiêu đề Những Sự Việc (De Rebus) và các Bí tích được coi như những phương tiện trong việc thánh hóa: "Res de quibus in hoc libro agitur quaeque totidem media sunt ad Ecclesiae finem consequendum, aliae sunt spirituales, aliae temporales, aliae mixtae." (CIC.726)

Bộ Giáo Luật 1983, xếp đặt một cách khác hơn, dưới tiêu đề: Nhiệm vụ Thánh Hóa của Giáo Hội (De Ecclesiae munere sanctificandi) và với tinh thần của Công Đồng Vaticano II, nhìn vào các Bí tích như những mầu nhiệm Đức tin, như những hoạt động của Chúa Kitô và của Giáo Hội.

"Giáo Hội chu toàn nhiệm vụ thánh hóa cách riêng nhờ phụng vụ. Thực vậy, phụng vụ được coi là việc thi hành chức vụ tư tế của Chúa Giêsu Kitô, trong đó, việc thánh hóa loài người được diễn nghĩa bằng những dấu chỉ hữu hình và được thể hiện theo từng cách thế riêng cho từng dấu chỉ; đồng thời, việc phụng thờ Thiên Chúa cách công khai và nguyên vẹn được thực thi bởi nhiệm thể của Chúa Giêsu Kitô, nghĩa là bởi đầu và bởi các chi thể.

Việc phụng tự như vậy được thực hiện mỗi khi được cử hành nhân danh Giáo Hội, bởi những người được đề cử cách hợp pháp và bằng những hành động được giáo quyền chấp nhận.". (Can.834)

"Các Giám Mục là những người phải thi hành nhiệm vụ thánh hóa trước tiên, bởi vì các Ngài là những Đại Tư Tế, những người phân phát chính yếu các mầu nhiệm của Thiên Chúa và là những người điều hành, cổ võ và bảo toàn tất cả đời sống phụng vụ trong Giáo Hội đã được ủy thác cho các Ngài. Nhiệm vụ ấy cũng được thi hành bởi các Linh Mục, vì là những người dự phần vào chính chức vụ tư tế của Chúa Kitô, như những thừa tác viên của Ngài; họ được cung hiến để cử hành phụng vụ và thánh hóa dân chúng, dưới quyền của Giám Mục.

Các Phó tế dự phần vào việc cử hành phụng vụ, chiếu theo các qui tắc Luật định.

Trong nhiệm vụ thánh hóa, các tín hữu cũng có phần vụ riêng; theo cách thế riêng của mình, họ tham dự tích cực vào mọi cử hành phụng vụ, nhất là việc cử hành Thánh Thể. Các cha mẹ Công Giáo cũng tham dự vào nhiệm vụ ấy cách đặc biệt khi sống đời sống vợ chồng với tinh thần Kitô Giáo và lưu tâm đến việc giáo dục Kitô Giáo cho con cái.". (Can.835)

Điều 210 trong Bộ Luật minh định rằng: "Tất cả các tín hữu, tùy theo điều kiện riêng mình, phải cố gắng hết sức sống đời thánh thiện và lo cho Giáo Hội được phát triển và thánh hóa liên lỉ.". (xem c.210)

Điều 211 nhấn mạnh thêm vai trò của người tín hữu: "Tất cả các tín hữu có nghĩa vụ và quyền lợi phải làm sao cho sứ điệp cứu độ của Thiên Chúa càng ngày càng được loan truyền tới hết mọi người, thuộc mọi thời và mọi nơi.".(xem c.211)

102.- ĐỨC TIN.

"Việc phụng tự Kitô giáo, trong đó chức tư tế phổ quát của các tín hữu được thực thi, là một công cuộc phát xuất từ Đức Tin và dựa trên Đức Tin. Do đó, các thừa tác viên thánh phải để tâm khởi động và làm sáng tỏ Đức Tin ấy, đặc biệt bằng tác vụ rao giảng; nhờ đó, Đức Tin được phát sinh và nuôi dưỡng.". (Can.836).

Đức Tin là nguồn gốc và là nền tảng của việc phụng thờ trong Giáo Hội; do đó, việc nuôi dưỡng và phát triển Đức Tin là sứ mạng của Giáo Hội. Ở đây nhà lập pháp nhắc nhở các thừa tác viên thánh phải làm sao để Đức Tin được gìn giữ cách sống động bằng việc rao giảng hầu hoạt động phụng thờ của Giáo Hội được thể hiện và chu toàn.

103.- CỘNG ĐỒNG CÁC TÍN HỮU.

"Hoạt động phụng vụ không phải là những hoạt động của tư nhân, nhưng là những cử hành của chính Giáo Hội, "Bí tích của sự hiệp nhất" , nghĩa là dân thánh được đoàn tụ và điều hành bởi Giám Mục. Do đó, hoạt động phụng vụ thuộc về toàn thân thể của Giáo Hội, biểu lộ và thể hiện thân thể ấy. Tuy nhiên, hoạt động phụng vụ cũng liên hệ đến từng chi thể của thân thể bằng những cách thế khác nhau, theo những phẩm chức, phận vụ và việc tham dự thực sự khác nhau.

Xét theo bản tính, hoạt động phụng vụ hàm Chúa việc cử hành chung. Do đó, nơi nào có thể, phải cử hành các nghi lễ phụng vụ với sự hiện diện và tham dự tích cực của các tín hữu.". (Can.837).

104.-CÁC BÍ TÍCH.

"Các Bí tích của Tân Ước do Chúa Kitô thiết lập và ký thác cho Giáo Hội, xét như những hoạt động của Chúa Kitô và của Giáo Hội, là những dấu chỉ và những phương thế bộc lộ và củng cố đức tin, thực hiện việc phụng tự Thiên Chúa và thánh hóa loài người. Do đó, các Bí tích đóng góp rất đắc lực vào việc kiến tạo, củng cố và phát triển sự hiệp thông trong Giáo Hội. Bởi vậy, các thừa tác viên thánh cũng như các tín hữu khác, phải cử hành các Bí tích với hết lòng kính cẩn và chăm chú.". (Can.840).

"Vì các Bí tích có tính cách đồng nhất cho cả Giáo Hội và thuộc về kho tàng thần linh, cho nên chỉ duy quyền bính tối cao của Giáo Hội mới có thẩm quyền chuẩn nhận hay xác định những điều thiết yếu cho việc hữu hiệu của các Bí tích. Việc minh định những điều liên can đến việc cử hành, việc ban và lãnh Bí tích cách hợp pháp, cũng như nghi thức phải giữ trong khi cử hành Bí tích, đều phải tùy thuộc quyền bính tối cao hay quyền bính khác có thẩm quyền trong Giáo Hội, dựa theo qui tắc của điều 838,3 và 4.". (Can.841).

Một cách khác hơn, việc qui định những điều thiết yếu cho việc thành sự của Bí tích là trách nhiệm của Tòa Thánh, các thẩm quyền khác có thể qui định các qui Luật phải tuân giữ khi cử hành Bí tích, việc tuân giữ hay không tuân giữ những qui Luật này làm việc cử hành bí tích hợp pháp hay không hợp pháp.

105.- NHỮNG BÍ TÍCH KHAI TÂM.

"Người nào chưa lãnh Bí tích Rửa Tội thì không thể lãnh nhận cách hữu hiệu các Bí tích khác. Các Bí tích Rửa Tội, Thêm Sức và Mình Thánh Chúa liên hệ chặt chẽ với nhau đến nỗi tất cả đều cần thiết cho việc khai tâm đầy đủ đời sống Kitô Giáo.". (Can.842).

Điều 96 trong Bộ Luật minh định rằng: Do bí tích rửa tội, con người được sát nhập vào Giáo Hội của Đức Kitô và thủ đắc nhân cách trong Giáo Hội, với các nghĩa vụ và quyền lợi riêng của các tín hữu Kitô, chiếu theo điều kiện của mỗi người, miễn là họ duy trì sự hiệp thông với Giáo Hội và không bị ngăn trở bởi một chế tài đã được tuyên một cách hợp lệ. (xem c.96).

Sau khi gia nhập vào Giáo Hội qua Bí tích Rửa Tội, một người trở thành phần tử của Giáo Hội, được củng cố trong sức mạnh thần linh của Chúa Thánh Thần (Bí tích Thêm Sức) và được nuôi dưỡng bằng của ăn Thánh (Bí tích Mình Thánh Chúa). Do đó, được kể là đã khai tâm đầy đủ khi lãnh nhận ba Bí tích Rửa Tội, Thêm Sức và Mình Thánh Chúa.

106.- THỪA TÁC VIÊN BÍ TÍCH.

Các thừa tác viên ban Bí tích là những người đã được trạch cử vào tác vụ Thánh: các giáo sĩ, các tu sĩ đã lãnh nhận chức Thánh và các Phó tế. (xem phần thừa tác viên của từng Bí tích).

Các Thừa tác viên Công Giáo chỉ ban các Bí tích cách hợp pháp cho những người Công Giáo. Cũng vậy, người tín hữu Công Giáo chỉ lãnh nhận các Bí tích cách hợp pháp từ nơi những thừa tác viên Công Giáo, đừng kể những trường hợp ở triệt 2 của điều 861. (xem c.861,2) và những trường hợp sau đây:

Mỗi khi nhu cầu đòi hỏi, hay thực sự có một ích lợi thiêng liêng thúc đẩy và miễn là tránh được nguy cơ sai lầm và lãnh đạm, những tín hữu Công Giáo nào không thể đến với một thừa tác viên Công Giáo, do tình trạng bất khả kháng về thể lý hay luân lý, được phép lãnh nhận các Bí tích Thống Hối, Mình Thánh Chúa và Xức Dầu Bệnh Nhân với những thừa tác viên không Công Giáo, nếu trong Giáo Hội của họ có các Bí tích ấy hữu hiệu.

Các thừa tác viên Công Giáo cũng ban các Bí tích Thống Hối, Mình Thánh Chúa và Xức Dầu Bệnh Nhân một cách hợp pháp cho các phần tử thuộc các Giáo Hội Đông Phương không hiệp thông hoàn toàn với Giáo Hội Công Giáo, nếu họ tự ý xin và chuẩn bị sẵn sàng đón nhận Bí tích. Điều này cũng có giá trị đối với các phần tử của các Giáo Hội khác, ở trong cùng điều kiện như các Giáo Hội Đông Phương nói trên về phương diện các Bí tích, dựa theo sự phán đoán của Tòa Thánh.

Trong khi nguy tử hay, theo sự nhận định của Giám Mục giáo phận hoặc của Hội Đồng Giám Mục, có nhu cầu quan trọng khác đòi hỏi, thì các thừa tác viên Công Giáo được phép ban các Bí tích ấy cách hợp pháp cho những người Kitô hữu không hiệp thông hoàn toàn với Giáo Hội Công Giáo, khi những người này không thể đến với thừa tác viên thuộc cộng đoàn của họ và tự ý xin lãnh Bí tích, với điều kiện là họ tuyên xưng Đức Tin Công Giáo về các Bí tích ấy và họ đã chuẩn bị hợp lệ.

Về những trường hợp đề cập đến trên đây, Giám Mục giáo phận hay Hội Đồng Giám Mục không được ra những qui Luật tổng quát khi chưa tham khảo ý kiến với thẩm quyền, ít ra là cấp địa phương, của Giáo Hội hay những cộng đoàn không công giáo liên hệ. (xem c.844).

107.- NGƯỜI LÃNH NHẬN BÍ TÍCH.

"Các Bí tích Rửa Tội, Thêm Sức và Truyền Chức Thánh, vì in ấn tích, nên chỉ được lãnh nhận một lần.

Sau khi đã điều tra cẩn thận, nếu xét theo sự khôn ngoan mà còn hồ nghi không biết những Bí tích nói ở trên đã được ban hành thật sự và hữu hiệu hay không, thì sẽ được ban với điều kiện.". (Can.845).

"Thừa tác viên thánh không được từ chối ban Bí tích khi có người xin lãnh nhận một cách thích đáng, đã được chuẩn bị hợp lệ và không bị giáo Luật cấm nhận lãnh Bí tích.

Các vị Chủ Chăn và các tín hữu khác, mỗi người tùy theo nhiệm vụ của mình trong Giáo Hội, có bổn phận phải lo liệu để cho những người xin lãnh các Bí tích được chuẩn bị bằng việc rao giảng Phúc Âm và huấn giáo đầy đủ, dựa theo các qui Luật do nhà chức trách có thẩm quyền ban bố.". (Can.843).

108.- NGHI THỨC KHI CỬ HÀNH CÁC BÍ TÍCH.

"Khi cử hành các Bí tích, phải tuân giữ trung thành các sách phụng vụ đã được nhà chức trách có thẩm quyền phê chuẩn; vì thế, không ai được tự ý thêm vào, bỏ bớt hay thay đổi điều gì. Thừa tác viên phải cử hành các Bí tích theo lễ điển của mình.". (Can.846).

"Việc điều hành phụng vụ tùy thuộc hoàn toàn vào quyền bính của Giáo Hội; trong thực tế thuộc quyền Tòa Thánh và, theo qui tắc Luật định, thuộc quyền Giám Mục Giáo phận.

Tòa Thánh có quyền điều hành phụng vụ trong toàn Giáo Hội, ấn hành các sách phụng vụ, duyệt y các bản dịch sách phụng vụ sang tiếng địa phương, và canh chừng để mọi qui Luật phụng vụ được cẩn thủ khắp nơi.

Các Hội Đồng Giám Mục có thẩm quyền soạn thảo các bản dịch sách phụng vụ ra tiếng địa phương thích nghi cách xứng hợp các bản dịch vào văn hóa địa phương theo các giới hạn đã xác định trong các sách phụng vụ, và ấn hành các bản dịch ấy sau khi được Tòa Thánh duyệt y.

Giám Mục giáo phận có quyền ban hành các qui Luật về phụng vụ, buộc mọi người phải giữ, trong phạm vi Giáo Hội đã được ủy thác cho Ngài và trong giới hạn thẩm quyền của Ngài.". (Can.838)

Những sáng kiến cá nhân không được chấp nhận, vì những sáng tác cá thể hủy hoại việc thờ phượng và là những ngăn trở khiến cho việc hiệp nhất của Giáo Hội xét trong lãnh vực phụng vụ chân thật không được thể hiện. Hơn nữa, những đổi thay về nghi thức trong khi cử hành các Bí tích làm thiệt hại Giáo Hội và tỏ dấu khinh thường phẩm giá của Bí tích là những nguồn ơn thánh thiện và nguồn ơn cứu rỗi cho con người.

Vì những Nghi thức phụng vụ đã được phê chuẩn do thẩm quyền của Giáo Hội, nên không một điều nào có thể được thêm vào hay bớt đi, trước đó hay sau đó mà không có sự đồng ý của chính thẩm quyền đã phê chuẩn.

109.- DẦU THÁNH.

"Khi ban các Bí tích đòi phải dùng Dầu Thánh, thừa tác viên phải dùng dầu Ôliu hay dầu ép của loại cây khác đã được Đức Giám Mục thánh hiến hay làm phép, đừng kể trường hợp nói ở điều 999,2. Ngoài ra, phải dùng dầu mới, không được dùng dầu cũ, trừ trường hợp cần thiết.

Cha Sở phải xin Dầu Thánh nơi Đức Giám Mục riêng của mình, và phải giữ gìn cẩn thận và xứng đáng.". (Can.847).

110. LỄ VẬT VÀ BỔNG LỘC TỪ CÁC BÍ TÍCH.

"Khi ban các Bí tích, thừa tác viên không được đòi thêm gì khác ngoài số tiền thù lao mà nhà chức trách có thẩm quyền đã ấn định; và phải cẩn thận đừng để những người nghèo không được lãnh nhận Bí tích vì lý do túng thiếu.". (Can.848).

Luật qui định ở đây "không được đòi thêm gì khác", nhưng Luật không cấm đoán việc chấp nhận những gì người tín hữu dâng tặng khi lãnh nhận Bí tích.

Nhà chức trách có thẩm quyền ấn định lễ vật hay bổng lộc dâng cúng khi lãnh nhận các Bí tích là những Giám Mục trong cùng một giáo tỉnh (Tổng địa phận). (xem c.1264). Trong trường hợp những người nghèo khó, không thể chu toàn những khoản đã qui định, các thừa tác viên liên hệ phải lo liệu cho họ được lãnh nhận các Bí tích một cách dễ dàng và không cần trả lệ phí đã qui định.